RHD czy MOL w 2026 roku: limity, rejestracja, podatki i którą formę wybrać przed dotacją

Dlaczego musisz to rozstrzygnąć przed wnioskiem o dotację

Dotacja na małe przetwórstwo w gospodarstwie (interwencja I.10.6.1, ryczałt do 120 000 zł albo refundacja do 500 000 zł) jest przypisana do konkretnej formy prowadzenia sprzedaży. Grupa A to rolnik w ramach rolniczego handlu detalicznego (RHD), grupa B to rolnik, jego małżonek lub domownik zakładający działalność gospodarczą lub MOL, grupa C to mikroprzedsiębiorca, który już przetwarza. Wybór formy nie jest więc formalnością na później: decyduje o tym, w której grupie składasz wniosek, ile możesz dostać i jakie zobowiązania podpisujesz na 5 lat. Pełne warunki programu opisujemy na stronie dotacji na przetwórstwo w gospodarstwie (I.10.6.1).

RHD: własny surowiec, minimum formalności, zwolnienie podatkowe

Rolniczy handel detaliczny to produkcja żywności zawierającej co najmniej jeden składnik pochodzący w całości z własnej uprawy, hodowli lub chowu oraz jej sprzedaż konsumentom finalnym lub do sklepów i restauracji (art. 3 ust. 3 pkt 29b ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia).

Rejestracja RHD: wpis, nie zatwierdzenie

• Żywność roślinna (soki, dżemy, kiszonki, mąka, pieczywo): wniosek o wpis do rejestru u powiatowego inspektora sanitarnego co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem działalności.
• Produkty zwierzęce i żywność złożona (sery, wędliny, pierogi z mięsem): wniosek do powiatowego lekarza weterynarii co najmniej 30 dni przed rozpoczęciem; przy wpisie zakład dostaje weterynaryjny numer identyfikacyjny.

Co ważne: dla RHD nie sporządza się projektu technologicznego, nie ma zatwierdzania zakładu ani obowiązkowej kontroli przed wpisem (art. 19 ust. 4 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego). Kontrole odbywają się już w trakcie działalności. RHD nie wymaga też wpisu do CEIDG: ustawa Prawo przedsiębiorców wprost wyłącza tę sprzedaż ze swojego zakresu.

Limity RHD: dotyczą tylko dostaw do sklepów

To najczęściej przekręcana informacja. Limity ilościowe w RHD dotyczą wyłącznie rocznej sprzedaży do zakładów detalicznych (sklepów, restauracji). Sprzedaż bezpośrednio konsumentom, na targu, w gospodarstwie czy z dowozem, jest bez limitów ilościowych i możliwa w całej Polsce. Wybrane limity roczne dostaw do zakładów (rozporządzenie z 12.09.2022, Dz.U. 2022 poz. 1971):

• mąki: 16 000 kg, pieczywo: 15 400 kg,
• soki warzywne: 10 000 l, oleje: 10 000 l, soki owocowe: 6 700 l,
• kiszonki warzywne: 5 000 kg, dżemy: 3 400 kg, owoce suszone: 1 600 kg,
• produkty mleczne (sery, twarogi i masło liczone razem, jedna kategoria): 2 600 kg,
• żywność złożona, np. pierogi z mięsem: 2 400 kg, produkty mięsne (wędliny): 1 400 kg.

Dodatkowe zastrzeżenie geograficzne: produkty zwierzęce i żywność złożoną można dostarczać do zakładów tylko w swoim województwie oraz w sąsiadujących z nim powiatach i miastach wojewódzkich. Produkty czysto roślinne: do zakładów w całej Polsce. Ewidencję sprzedaży prowadzi się na bieżąco i przechowuje 2 lata.

Podatki w RHD: 100 000 zł wolne od podatku

Przychody z RHD (przy przetwarzaniu w sposób inny niż przemysłowy) są zwolnione z PIT do 100 000 zł rocznie (art. 21 ust. 1 pkt 71a ustawy o PIT). Od nadwyżki można wybrać ryczałt 2% przychodów, składając oświadczenie w urzędzie skarbowym do 20. dnia miesiąca po miesiącu pierwszego przychodu. Warunki zwolnienia: co najmniej połowa produktu (nie licząc wody) z własnej produkcji, prowadzona ewidencja sprzedaży oraz brak pracowników na umowach (z wyjątkami dla uboju i rozbioru, przemiału zbóż, tłoczenia oleju lub soku i sprzedaży na targach).

MOL: dostawy do sklepów jako podstawa, ale tylko produkty zwierzęce

Działalność marginalna, lokalna i ograniczona (rozporządzenie z 21.03.2016, Dz.U. 2016 poz. 451) to formuła dla tych, którzy chcą regularnie zaopatrywać sklepy i restauracje w produkty zwierzęce: wędliny, sery, produkty rybne, gotowe posiłki. Trzy rzeczy odróżniają ją od RHD:

• Tylko produkty pochodzenia zwierzęcego. Przetwory owocowo-warzywne, soki czy pieczywo nie mieszczą się w MOL.
• Dostawy do innych zakładów detalicznych są obowiązkowe. MOL z definicji łączy sprzedaż konsumentom z dostawami do sklepów. Sama sprzedaż w gospodarstwie to nie MOL.
• Surowiec może pochodzić z zakupu. Nie ma wymogu własnej produkcji surowca (ten wróci jednak w warunkach dotacji dla grupy C).

Limity w MOL są tygodniowe i dotyczą dostaw do zakładów (sprzedaż konsumentom we własnym sklepie bez limitu): produkty mięsne 1,5 tony, gotowe posiłki 1,5 tony, świeże mięso czerwone 1 tona, mięso drobiowe 0,5 tony, produkty mleczne łącznie 0,5 tony, produkty jajeczne 0,15 tony. Zasięg: własne województwo, sąsiadujące powiaty i miasta wojewódzkie województw sąsiednich; na targach i kiermaszach cała Polska po zawiadomieniu powiatowego lekarza weterynarii z 7-dniowym wyprzedzeniem.

Rejestracja: wniosek do powiatowego lekarza weterynarii co najmniej 30 dni przed rozpoczęciem, bez projektu technologicznego (wiele poradników wciąż podaje ten wymóg, jest nieaktualny). Uwaga podatkowa: MOL wiąże się z rejestracją działalności gospodarczej, a zwolnienie 100 000 zł i ryczałt 2% dotyczą sprzedaży z art. 20 ust. 1c ustawy o PIT, nie działalności gospodarczej. Szczegóły rozliczeń warto omówić z księgowym.

RHD czy MOL: szybkie porównanie

• Chcesz sprzedawać głównie konsumentom, z własnego surowca, bez firmy? RHD. Minimalne formalności, zwolnienie do 100 000 zł, sprzedaż konsumentom bez limitów.
• Chcesz regularnie zaopatrywać sklepy i restauracje w produkty zwierzęce, także z kupowanego surowca? MOL, z rejestracją działalności.
• Przetwarzasz produkty roślinne i chcesz szeroko dostarczać do sklepów? RHD z żywnością roślinną: zakłady w całej Polsce, limity roczne jak wyżej.

Jak to się przekłada na grupy w dotacji I.10.6.1

• Grupa A (RHD): ryczałt 30, 60 albo 120 tys. zł (do 65% kosztów). Przy podejmowaniu RHD wymagana wielkość ekonomiczna gospodarstwa od 25 000 EUR albo status beneficjenta premii dla młodego rolnika.
• Grupa B (start działalności lub MOL): ryczałt 30, 60 albo 120 tys. zł. Obowiązuje reguła 12 miesięcy: przez rok przed wnioskiem nie mogłeś prowadzić działalności z listy PKD objętej wsparciem.
• Grupa C (mikroprzedsiębiorca kontynuujący): refundacja od 10 000 do 500 000 zł (do 50% kosztów), pod warunkiem posiadania gospodarstwa i przetwarzania co najmniej połowy surowca z własnego gospodarstwa.

Deklarowaną formę trzeba utrzymać przez 5 lat od wypłaty płatności końcowej. Zanim wybierzesz, sprawdź też, czy Twoja planowana produkcja w ogóle jest przetwórstwem w rozumieniu przepisów oraz jak wygląda harmonogram wypłaty dotacji.

Nie wiesz, która grupa jest Twoja?

Planowany nabór wniosków to 1 października – 2 listopada 2026 r. (termin z harmonogramu ARiMR, nabór czeka na formalne ogłoszenie). Rejestracja RHD lub MOL ma swoje terminy ustawowe, więc kolejność działań warto ułożyć wcześniej. Sprawdź szczegóły programu na stronie dotacji I.10.6.1 albo zadzwoń: 693 076 188 (Marcin Zagórski). Bezpłatnie ustalimy, która grupa i forma sprzedaży pasuje do Twojego gospodarstwa.