Warunki do oprysku w 2026 r.: wiatr 4 czy 5 m/s, deszcz, pora dnia

Dysze antyznoszeniowe i technika ograniczająca znoszenie o co najmniej 75%

Przepis wymienia wprost dwa rodzaje sprzętu: opryskiwacze ciągnikowe i samobieżne sadownicze tunelowe oraz polowe z pomocniczym strumieniem powietrza. W innych opryskiwaczach, jak wyjaśnia uzasadnienie projektu rozporządzenia, wystarczą odpowiednie rozpylacze z listy TOZ (w praktyce mówi się o dyszach antyznoszeniowych albo przeciwwietrznych) używane w warunkach podanych na tej liście.

• Lista TOZ. Klasyfikację technik ograniczających znoszenie prowadzi niemiecki instytut JKI, a polskie tłumaczenie publikuje Instytut Ogrodnictwa PIB. W wersji z 22 czerwca 2026 r. w klasach 75% i wyższych jest ponad 700 pozycji. Do tej listy odsyła uzasadnienie projektu rozporządzenia.
• Klasa zależy od warunków. Ten sam model rozpylacza może mieć na liście klasę 50% przy jednych warunkach, a 75% przy innych, np. przy niższym ciśnieniu. Liczą się ciśnienie, wysokość belki i prędkość. Według uwag do listy w uprawach polowych prędkość robocza nie może przekraczać 8 km/h, jeśli zasady stosowania danej pozycji nie mówią inaczej.
• Certyfikat nie jest wymagany. Rozporządzenie nie przewiduje żadnego atestu ani dokumentu. W praktyce warto mieć pod ręką oznaczenie swoich rozpylaczy i wydruk ich pozycji z listy TOZ. To nasza wskazówka, nie wymóg z przepisów.
• Uwaga na warunek „w skrajnym pasie o szerokości 20 m”. Przy większości rozpylaczy do upraw polowych lista podaje klasę 75% właśnie z takim zastrzeżeniem. Polskie przepisy nie mówią, czy taki rozpylacz pozwala pryskać przy wietrze do 5 m/s na całym polu. Dopóki inspekcja tego nie wyjaśni, zapytaj w wojewódzkim inspektoracie ochrony roślin albo licz 4 m/s poza tym pasem.

Pora dnia: czy można pryskać w dzień?

Żaden przepis nie zakazuje oprysku w dzień ani nie wyznacza godzin. Dotyczy to każdej uprawy, także zbóż.

Pora dnia może wynikać z etykiety. Na przykład etykiety niektórych insektycydów niebezpiecznych dla pszczół każą na kwitnących uprawach i tam, gdzie kwitną chwasty, stosować środek wieczorem, po zakończeniu oblotu przez pszczoły i inne zapylacze. Inne etykiety mogą stawiać ostrzejsze warunki, dlatego zawsze czytaj etykietę swojego środka. Zabieg wbrew zapisowi z etykiety to wykroczenie. Jeśli etykieta takiego zapisu nie ma, sama pora dnia nie jest wykroczeniem. Nadal jednak nie możesz pryskać w sposób, który zagraża ludziom, zwierzętom albo środowisku, i musisz brać pod uwagę, kiedy ludzie będą na pryskanym terenie.

Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa zaleca zabiegi po zakończonych lotach owadów zapylających, wieczorem albo w nocy. Instytut Ogrodnictwa PIB zwraca uwagę, że wiatr jest zwykle najsilniejszy w środku dnia i słabnie wieczorem, w nocy i wcześnie rano. W upalne, bezwietrzne dni prądy wznoszące mogą unosić drobne krople daleko poza pole.

Odległości: od pasiek, dróg i wód, a od domu sąsiada?

Jeśli etykieta podaje większą odległość, obowiązuje etykieta. Odległość od wody mierzy się w linii prostej od krawędzi koryta cieku, kanału albo rowu lub od górnej krawędzi misy zbiornika. Wyjątek: starsze środki, dopuszczone przed 14 czerwca 2011 r., których etykieta nie podaje odległości od wód, stosuje się co najmniej 20 m od zbiorników i cieków wodnych.

Dom, ogród, działka sąsiada

Prawo nie ustala ogólnej odległości oprysku od zabudowań, budynków mieszkalnych, ogrodów ani granicy działki. Rozporządzenie każe jednak zachować 1 m (opryskiwacze polowe) albo 3 m (sadownicze) od terenów nieużytkowanych rolniczo. Przepisy nie definiują tego pojęcia i nie rozstrzygają, czy obejmuje przydomowy ogród, dlatego bezpieczniej trzymać ten odstęp także od ogrodu sąsiada. Często powtarzane „20 m od domu” to pomyłka: 20 m dotyczy pasiek, a przy studni przygotowania cieczy i przechowywania środków. Obowiązuje za to ogólny nakaz z ustawy o środkach ochrony roślin: pryskać tak, żeby nie zagrażać ludziom, zwierzętom i środowisku, przeciwdziałać znoszeniu cieczy na miejsca, które nie są celem zabiegu, i brać pod uwagę, kiedy ludzie będą na pryskanym terenie.

Studnia

Studnia ma znaczenie przy przygotowaniu cieczy (co najmniej 20 m), przy myciu opryskiwacza (co najmniej 30 m, chyba że w myjni do sprzętu ochrony roślin) i przy przechowywaniu środków (co najmniej 20 m, chyba że na szczelnej, nieprzepuszczalnej nawierzchni, np. z betonu szczelnego). Te odległości dotyczą środków dla użytkowników profesjonalnych. Przy samym oprysku przepisy studni nie wymieniają. Źródło: Dz.U. 2013 poz. 625.

Miejsca szczególne

Środków zaklasyfikowanych jako zagrażające zdrowiu człowieka nie wolno stosować na placach zabaw, w żłobkach, przedszkolach, szkołach podstawowych, szpitalach i w strefach „A” uzdrowisk. Wyjątki dopuszcza tylko decyzja wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa.

Nieprawidłowości przy opryskach zgłasza się do wojewódzkiego inspektoratu ochrony roślin i nasiennictwa.

Etykieta obowiązuje razem z przepisami

Etykieta może wymagać większej strefy ochronnej niż rozporządzenie, określać porę zabiegu i okres prewencji. Nie łagodzi przepisów: gdy podaje mniejszą odległość, obowiązuje rozporządzenie, i nie podnosi limitu wiatru. Stosowanie środka niezgodnie z etykietą to wykroczenie. Aktualne etykiety znajdziesz w wyszukiwarce środków ochrony roślin Ministerstwa Rolnictwa.

Kary: co grozi za oprysk niezgodny z przepisami

Ustawa o środkach ochrony roślin traktuje jako wykroczenie m.in.: stosowanie środka niezgodnie z etykietą, stosowanie go w sposób zagrażający ludziom, zwierzętom lub środowisku, zwłaszcza bez uwzględnienia znoszenia cieczy, warunków atmosferycznych albo minimalnych odległości, zabieg bez wymaganego szkolenia, pracę sprzętem niesprawnym lub nieskalibrowanym albo uchylanie się od jego badań i brak dokumentacji zabiegów.

Ustawa nie podaje kwoty. Stosuje się ogólne zasady: sąd może wymierzyć grzywnę od 20 do 5000 zł, a mandat wynosi do 500 zł (do 1000 zł, gdy jeden czyn narusza kilka przepisów). Mandaty nakładają m.in. inspektorzy ochrony roślin. Według Głównego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa informacje o stwierdzonych nieprawidłowościach trafiają też do ARiMR i mogą wpłynąć na wysokość dopłat.